Ingang Fries Museum

Turfmarkt 11, 8911 KS Leeuwarden

Tel: 058 - 255 55 05

Open: di t/m zo van 11.00 - 17.00 uur

Vanessa Jane Phaff

Not the end

15 december 2002 t/m 26 januari 2003

Een jongen met een kroon op zijn hoofd en verder slechts gekleed in een lang tenue kijkt het publiek aan. Een meisje staat op het punt uit het raam te springen. Een dame daalt de trap af. Het zijn enkele voorstellingen uit de nieuwste zeefdrukken en tekeningen van Vanessa Jane Phaff (1965). Zij maakte ze speciaal voor de tentoonstelling ‘Not the end’ (1965), die vanaf 15 december in Buro Leeuwarden te zien is. In de geëxposeerde werken zijn vroegere thema’s en kenmerken terug te vinden. In een heldere, stripachtige tekenstijl voert ze kinderen ten tonele in situaties die de belevingswereld van het kind als onderwerp hebben. Daartoe worden allerlei middelen ingezet, van rasters tot het gebruik van meerdere betekenislagen in één tekening.

Vanessa Jane Phaff kiest bewust voor spanning in haar werk. Daarbij maakt ze onder andere gebruik van drama. Sommige situaties spelen zich af op het toneel, andere zijn gebaseerd op dramatische clichébeelden uit films. Bijvoorbeeld die van een diva die de trap afdaalt. Een voorstelling is nooit eenduidig. Phaff laat meerdere mogelijkheden van een situatie zien. Wanneer een kind door een raster in bedwang gehouden lijkt te worden, is er ook altijd een element in het beeld dat ervoor zorgt dat het tegendeel ook overwogen dient te worden. Dat doet ze opzettelijk. ‘Toneel’ is een tweeluik waarbij op de ene tekening een liggende jongen in een lange tuniek met een kroon op zijn hoofd staat afgebeeld. In het tweede werk is de figuur van de jongen uitgeknipt. De lege vorm ligt op de grond, de getekende vorm staat rechtop. Is de jongen dood of juist niet?

Dat het de kinderen bij hun ontwikkeling niet eenvoudig gemaakt wordt, blijkt uit de gekwelde norse blik in hun ogen. De kinderen zijn geagiteerd, omdat ze ontevreden zijn met de situatie waarin ze verkeren. Zo hangt een meisje aan de hand van een volwassene. Ze wil duidelijk niet verder, maar de hand laat haar niet los. Ze probeert te ontsnappen aan het raster dat over haar heen ligt. Dit raster komt ook voor in de tekening ‘Birthday’. Behalve het raster is hier nog een ander instrument dat de jongen wil controleren namelijk de meetlat. De jongen wordt opgemeten. Toch laat hij zich niet intimideren door die, op het fysieke uiterlijk gerichte, maatregelen. Hij staat er open en uitdagend bij met zijn armen gespreid, maar de controlemiddelen degraderen hem tot slechts een lichamelijke aanwezigheid. In een andere tekening is geen sprake meer van een dwingend raster. Hier vormt het jongetje zelf een rasterpatroon van losse vierkanten. Al deze voorstellingen draaien om de belevingswereld van het kind en de eigen ontwikkeling.

De vormgeving van de voorstelling is voor Phaff minstens zo belangrijk als de inhoud. Inhoud en beeld vallen samen. Meerlagigheid of de aanwezigheid van verschillende (belevings)werelden wordt aangegeven door verschillende kleuren of het scheef zetten van een beeld over een ander beeld. Zo wordt Don Quichot een aantal graden gedraaid ten opzichte van de achtergrond om aan te geven dat hij in een fantasiewereld leeft. De zeefdrukken en tekeningen van Vanessa Jane Phaff benaderen het onderwerp van de wereld van het onvolwassen kind vanuit veel verschillende invalshoeken. Daarmee geeft ze inzicht in de psyche van het kind, maar ook in de ontwikkeling van haar eigen werk.

Met behulp van parallellen in de compositie, een bepaalde houding van een figuur of de vlakverdeling legt Phaff een relatie tussen verschillende tekeningen. Het meisje dat in het open raam staat komt wat haar wankele houding betreft overeen met de onnatuurlijke houding van de vleermuis ernaast. Het meisje in het open raam is raadselachtig. Ze heeft wel een hoofd, handen en voeten, maar geen lijfje. Hier ligt de nadruk niet op het stoffelijke, maar op het geestelijke. Haar metafoor is de vleermuis, een dramatische figuur uit de gotiek. In de volgende zeefdruk komt de vleermuis terug hangend op de kop, zoals dat bij een vleermuis hoort. In de laatste tekening zien we de vleermuis getransformeerd in een meisje dat globaal dezelfde vorm heeft als de hangende vleermuis. Ze loopt een trap af, maar waar – en of – die eindigt is niet zichtbaar. Het blijft in het midden of het goed of slecht afloopt.

1995 Willem de Kooning Academie Rotterdam
2001-2002 Künstlerhaus Bethanien Berlijn
(Stipendium Fonds voor Beeldende kunsten, Vormgeving en Bouwkunst,
Amsterdam)
2002 Buro Leeuwarden, Leeuwarden
2002 Laurent Delaye Gallery, Londen
2001 The People’s Art, Central Electrica do Freixo, Porto/ Witte de With,
Rotterdam
2001 Kaboum!, Haines Gallery, San Francisco
2001 The Armory Show, (1-20 Gallery), New York
2000 Sally can’t see, I-20 Gallery, New York
2000 Cum Laude, Nieuwspoort, ‘sGravenhage
1999 Examining pictures, Whitechapel Art Gallery, Londen/
Museum of Contemporary Art, Chicago/
Armand Hammer Museum of Art and Cultural Center, Los Angeles
1999 Van Kandinsky tot Corneille, Cobra Museum, Amstelveen
1998 Voorwerk 6, Witte de With, Rotterdam
1997 Reuten Galerie, Amsterdam
1996 Different People, RAM Galerie, Rotterdam
1995 Jonge Gasten, Reuten Galerie, Amsterdam

 

TA