 |
||
 |
|
|
 |
||
|
|
|
 |
||
|
|
|
 |
||
|
|
|
 |
||
|
|
|
Ingang Fries Museum
Turfmarkt 11, 8911 KS Leeuwarden
Tel: 058 - 255 55 05
Open: di t/m zo van 11.00 - 17.00 uur
Lisa Oppenheim
Split Screen
27 augustus t/m 9 oktober 2005
De foto’s van Lisa Oppenheim (USA-1975) in ‘Split Screen’ zijn letterlijk gespleten beelden. Ze zijn opgebouwd uit twee foto’s. Aan de rand van elke foto is voor een bijna identieke achtergrond een gedeelte te zien van een object. Als de foto’s naast elkaar hangen vormt het object een geheel in het centrum van het gecombineerde beeld. De foto’s raken elkaar niet, er is een smalle tussenruimte aanwezig. Die vormt een witte lijn, een grens, dwars door het centrale object.
De gespleten foto’s zijn het resultaat van een opdracht die Lisa Oppenheim speciaal voor Buro Leeuwarden uitvoerde. Ze fotografeerde een object aan de ene kant van de Friese grens en vervolgens een vergelijkbaar object aan de andere kant van de grens. De lijn dwars door de voorstelling geeft letterlijk de grens weer. Zo’n grens roept verschillende vragen op, bijvoorbeeld de vraag in hoeverre een grens verschillen aangeeft binnen de geografie, de bevolking of een taalgebied. Maar men kan het effect van een grens ook bekijken op het niveau van de voorstelling zelf. Dan kan het bijvoorbeeld gaan om de vraag wat binnen de voorstelling valt en wat niet en hoe de beide onderdelen een relatie met elkaar aangaan. Een andere vraag die mogelijkerwijs op komt is wat belangrijker is, wat we zien, of juist wat we niet zien?
De titel ‘Split Screen’ sluit naadloos aan bij een ander recent werk in de tentoonstelling ‘Story Study Print’, een installatie met twee 16 mm films. Op de ene film zien we woorden die in alfabetische volgorde worden vertoond. De andere film laat beelden zien die passen bij de woorden. Oppenheim koos de woorden niet uit gangbare lesmethodes, maar ze gebruikte de woorden uit de woord\beeldcombinaties die bepaalde groeperingen uit politiek bewuste kringen in de jaren ’70 van de vorige eeuw in Amerika samenstelden. Bij de woorden maakte ze haar eigen korte filmpjes. Omdat de beide filmapparaten niet synchroon lopen, verschuiven de combinaties van woord en beeld gedurende de projectieperiode ten opzichte van elkaar. Daardoor verschuiven ook de betekenissen van de woorden en de beelden na verloop van tijd. Iets dat we ook in de alledaagse werkelijkheid meemaken.
Het werk van Lisa Oppenheim heeft dikwijls te maken met (onzichtbare) grenzen. Dat kan een grens zijn tussen de wereld van toen en nu, maar ook tussen verschillende opvattingen en oordelen. De verschuiving van de betekenis van woorden en beelden als de context verandert, is een ander onderwerp in haar werk. De United States Library of Congress in Washington was in het bezit van een bijna verwoest fotoarchief. Op de foto’s was vaak maar weinig meer te zien. Oppenheim drukte in 2004 de gehavende foto’s opnieuw af en voegde de originele onderschriften eraan toe. Dankzij de ondertitels was het mogelijk (weer) beelden op te roepen.
In de film ‘A Free Ride’ uit 2004 speelt Lisa Oppenheim eveneens met de grens tussen werkelijkheid en inbeelding. De film laat namelijk slechts beelden zien van een landelijk gelegen tuin voorzien van een ondertiteling. Wanneer men die tekst leest, doemt er onwillekeurig een denkbeeldige voorstelling op die minder onschuldig is als het landschap doet vermoeden. Oppenheim gebruikte voor ‘A Free Ride’ de gelijknamige stomme film uit 1912 als uitgangspunt. Deze film was de eerste pornofilm die wereldwijd werd gedistribueerd. Oppenheim maakte een remake, maar liet de acteurs weg. De teksten die de verschillende scènes in de stomme film met elkaar verbonden, verschijnen bij Oppenheim als subtitels onderin beeld, zoals bij een vertaalde film.
Lisa Oppenheims persoonlijke geschiedenis gaat op in de wereldgeschiedenis in een collage met een helikopter die de evacuatie van de Amerikaanse ambassade in Saigon in 1975 moet voorstellen, gemaakt van in minieme stukjes geknipte babyfoto’s uit 1975 van Oppenheim zelf.
Oppenheim heeft een atelier aan de Rijksacademie in Amsterdam. Ze studeerde Modern Culture and Media aan de Brown University in Providence, Rhode Island (1997) en Film and Video, aan het Bard College, Annendale-on-Hudson, New York (2001). Ze exposeerde onder meer bij Galerie Juliette Jongma in Amsterdam, Keulen in op verschillende plaatsen in de USA.
TA
Divide, De Skieding I, 2005, foto
Story Study Print, 2005, twee16 mm films