Ingang Fries Museum

Turfmarkt 11, 8911 KS Leeuwarden

Tel: 058 - 255 55 05

Open: di t/m zo van 11.00 - 17.00 uur

Ronald Ophuis

Tekeningen 1997-2000

14 april t/m 29 mei 2000

In Buro Leeuwarden presenteerde Ronald Ophuis (1968) een aantal tekeningen die hij vanaf 1997 maakte. Enkele daarvan waren voor het eerst te zien. Ophuis tekent aangrijpende gebeurtenissen uit de eigentijdse werkelijkheid of uit het nabije verleden. Het zijn persoonlijke drama’s, als een miskraam of een jonge vrouw die zich prostitueert. De voorstellingen worden onverbloemd weergegeven. Ophuis wil met deze tragische of gewelddadige beelden niet slechts choqueren. Hij gebruikt thema’s als dood en geweld om diepgevoelde emoties over te dragen op het publiek.

Het nieuwste werk van Ophuis laat onderwerpen zien uit de Tweede Wereldoorlog. Geen eigentijds thema, maar wel een onderwerp dat behoort tot de meest indringende gebeurtenissen uit onze eeuw. Ophuis sluit met dit werk aan op de schildertraditie van kunstenaars uit vroegere eeuwen. Hij vergelijkt zijn omgang met de geschiedenis met een kunstenaar als Géricault, die een grote gebeurtenis uit zijn tijd weergaf in het schilderij ‘Het vlot van de Medusa’. Naast het gebruik van een schokkend onderwerp was dit werk voor Géricault ook een oefening om zijn vaardigheid als schilder en als vertolker van emoties te laten zien. Ook in religieuze voorstellingen komen wrede en aangrijpende onderwerpen voor. Voorstellingen als de kruisiging van Christus en van martelaren zijn soms in al hun gruwelijkheid weergegeven. Deze beelden werden niet gemaakt om te choqueren, maar om gevoelens van mededogen en barmhartigheid op te roepen.

Ophuis zoekt naar onderwerpen die goed genoeg zijn om persoonlijke ervaringen en emoties bij het publiek op te roepen. Dat is in deze tijd van reality tv, oorlogsdocumentaires en keiharde films en tv-series met bloederige moorden en gevoelloze gangsterpraktijken niet eenvoudig. Ophuis tekent een gevangene met dysenterie, die wordt geholpen door een medegevangene. Het is een voorstelling van diepe ellende, de vernedering van het afhankelijk zijn van een medegevangene, die zich ook in een penibele situatie bevindt, maakt het gebeuren extra schrijnend.

De impact van de beelden is groot, omdat Ophuis slechts het meest ingrijpende moment van de gebeurtenis weergeeft. De toeschouwer krijgt de cruciale handeling voorgeschoteld, zonder afleidende attributen, zonder een ‘eraan vooraf’ of ‘erna’. Het moment suprème is afgebeeld: de executie, het bloeden van de miskraam, de ongeïnteresseerde prostitué die iemand in zijn auto aftrekt of de bevroren houding van de vermoorde Tsjetsjeen. Degene die naar deze tekeningen kijkt, ontkomt niet aan een emotionele reactie, of toch?

Hoewel schilderijen het hoofdwerk van Ophuis vormen, zijn de tekeningen niet slechts voorstudies voor zijn schilderijen. Het zijn zelfstandige werken. Ophuis tekent omdat het maken van één schilderij soms maanden duurt. Nieuwe ideeën zouden te lang blijven liggen voordat hij ze in een schilderij zou kunnen verwerken. De voorstelling in zijn tekeningen zijn geconcentreerder dan in de schilderijen, omdat een achtergrond ontbreekt. In de tekeningen worden niet alleen nieuwe ideeën verwerkt. Soms volgt een tekening juist op een schilderij, zoals in ‘Miskraam’. Ophuis wil verschillende emoties oproepen bij zo’n thema als de miskraam. Daardoor ontstaan soms meerdere versies van een zelfde thema.

1998-1990 Gerrit Rietveld Academie, Amsterdam
1990-1993 Academie voor Beeldende Kunst, Enschede

2000 Buro Leeuwarden, Leeuwarden, 14 april t/m 28 mei 2000
1999 Stedelijk Bureau Amsterdam, Amsterdam
1999 Prix NI, Nouvelles Images, De Haag
1998 ‘Cataract’, Stadsgalerij, Heerlen
1998 World Wide Video Festival, W139, Amsterdam
1997 ‘Wild East, Wild West, Galerie De Praktijk, Amsterdam
1997 ‘Tussen de mazen’, Kunstraum Innsbrück, Innsbrück
1996 Galerie De Praktijk (solo), Amsterdam
1993 ‘Oostenwind’, Kunstvereniging Diepenheim, Diepenheim

 

TA

 

 

Tsjetsjeen, 1999, krijt op papier, 140 x 215 cm