Ingang Fries Museum

Turfmarkt 11, 8911 KS Leeuwarden

Tel: 058 - 255 55 05

Open: di t/m zo van 11.00 - 17.00 uur

Ágnes Szépvalvi en Csaba Nemes

Buter, brea en griene tsiis

5 december 2004 t/m 16 januari 2005

De blauwe cilinders van licht onder de bruggen in Leeuwarden zijn alleen zichtbaar voor hen die lang genoeg in deze stad zijn gebleven. Dat geldt ook voor het gat tussen de avond en de nacht. Het uit Budapest afkomstige kunstenaarsduo Ágnes Szépfalvi en Csaba Nemes heeft het gezien. Samen met andere observaties zijn deze beelden onderdeel geworden van een storyboard, een serie van 40 waterverftekeningen, die als één groot beeldverhaal in Buro Leeuwarden wordt gepresenteerd.

Wie de zin ‘Bûter, brea en griene tsiis, wa’t dat net sizze kin is gjin oprjochte Fries’ kan uitspreken zoals het hoort, heeft bij de Friezen een streepje voor. Het geeft aan dat de bezoeker in hun cultuur is geïnteresseerd. Uit de titel die Szépfalvi en Nemes kozen voor hun tentoonstelling blijkt hun belangstelling in die cultuur. Het is hen weliswaar niet gelukt om de zin perfect uit te spreken, maar ze zijn wel een eind in de Friese eigentijdse wereld doorgedrongen. Beide kunstenaars zijn op grond van hun werk en werkwijze uitgenodigd om naar Leeuwarden te komen om hier een beeldverhaal te maken met de stad Leeuwarden als achtergrond. Bovendien maakt dit project deel uit van de manifestatie ‘Hongarije aan zee’.

Het werk van Szépfalvi en Nemes bestaat uit een storyboard. In de wereld van de film is dit een serie tekeningen op grond waarvan de scènes van een film worden opgenomen. Szépfalvi en Nemes kozen deze vorm voor hun werk omdat ze verhalen wilden vertellen. In Leeuwarden is eerst de omgeving verkend. Er zijn gesprekken met voorbijgangers op straat en in het café gevoerd en foto’s gemaakt van opvallende situaties of plekken. Op grond van dit beeldmateriaal is een basisidee bedacht. Om de juiste hoofdpersonen te vinden, zijn ‘audities’ gehouden en interviews. De acteurs zijn gefotografeerd in allerlei poses. Uit de grote hoeveelheid foto’s zijn een paar gekozen om als climax in het verhaal te dienen. Rond deze foto’s worden dan andere beelden gezocht. Zo krijgt het verhaal vorm.

Het resultaat is een verhaal waarin het lijkt alsof iemand in gedachten door een stad loopt en reageert of associeert op ervaringen. De onderschriften zijn citaten of het zijn poëtische of filosofische overdenkingen. De sfeer in de beelden wordt door de teksten ondersteund of versterkt. In de serie over Leeuwarden heerst een sfeer die enerzijds fris en open is en die anderzijds die onbevangenheid weer ondergraaft. Dan lezen we teksten als ‘In werkelijkheid ben je vreselijk bang’, of ‘Plotseling doorbreekt iemand de cirkel en besluit iets anders te gaan doen’, of ‘we kunnen alleen maar groeien door pijn te lijden.’. Door het lezen van de verschillende beelden en teksten ontrolt het verhaal zich langzaam maar zeker. De beelden uit de werkelijkheid worden door de bespiegelende teksten naar een ander niveau getild. De bekende wereld krijgt er een andere glans door, omdat de gewone dingen in een breder verband worden geplaatst, die van algemene wijsheden.

Storyboards lijken op stripverhalen maar ze zijn niet hetzelfde. Een storyboard is schetsmatig en ontstaat tijdens het verzamelen van informatie ter plekke. Een stripverhaal is van tevoren helemaal bedacht. De afbeeldingen in een storybaord staan onderling in een los verband met elkaar. De sfeer en de stijl kan binnen één storyboard verschillen. Over het algemeen zijn storyboards raadselachtiger dan strips. Bij een storyboard weet je nooit wie er vertelt, omdat er geen tekstballonnen zijn of andere verwijzingen naar een persoon in het beeld. De teksten zijn een combinatie van filosofische bespiegelingen, citaten, sfeerbeschrijvingen en constateringen. Soms ondersteunen ze een tekening maar ze kunnen er ook mee contrasteren. De storyboards worden gemaakt voor een bepaalde ruimte. Het verhaal, het formaat van de borden en het aantal hangt hiermee samen.

Het storyboard staat in een lange traditie. De oudste beeldverhalen stammen uit de prehistorie. Op rotswanden zien we jagers en dieren. De Oude Grieken versierden hun tempels ermee, de Romeinen hun triomfbogen en de katholieken hun kerken. Hoewel wij tegenwoordig beschikken over bewegende beelden op film, video en dvd, is het beeldverhaal toch nog steeds niet verdwenen. Zo zweeft er ergens in het luchtruim nog een ruimteschip met een beeldverhaal over de mensheid op aarde.

Ágnes Szépfalvi en Csaba Nemes volgden een opleiding aan de kunstacademie in Budapest. Sinds 1996 werken ze samen aan de storyboards. Ze wonen en werken in Budapest.

 

TA